Ocena ryzyka dla maszyn w 5 krokach
1. Ustal granice maszyny
Tutaj określa się, jak i gdzie maszyna będzie używana.
Należy rozstrzygnąć:
przeznaczone zastosowanie
dające się racjonalnie przewidzieć niewłaściwe użycie
jakie grupy użytkowników występują (operatorzy, serwis itp.)
cykl życia maszyny (transport, eksploatacja, konserwacja itd.)
wymagania przestrzenne i interfejsy z innymi maszynami
stosowane materiały (np. substancje niebezpieczne)
aspekty czasowe (trwałość, interwały serwisowe itp.)
Częsty błąd: opisanie wyłącznie normalnej eksploatacji - z pominięciem pozostałych faz cyklu życia.
2. Zidentyfikuj źródła zagrożeń
Tradycyjnie zagrożenia identyfikuje się za pomocą list kontrolnych (mechanicznych, elektrycznych itd.).
Wyzwanie związane z takim podejściem?
Unikalne i systemowe zagrożenia często pozostają niezauważone.
Inną metodą jest analiza maszyny z perspektywy całego cyklu życia:
projektowanie
transport
instalacja
regulacja
programowanie
eksploatacja
konserwacja, czyszczenie
obsługa usterek
złomowanie
Rozbij analizę na:
czynności (co robią ludzie)
procesy automatyczne (ruchy, ciśnienie, sekwencje)
kombinacje obu
Zadaj pytanie:
Co może pójść nie tak właśnie w tej sytuacji - tutaj i teraz?
Określ źródło ryzyka, przyczynę oraz rodzaj możliwej szkody.
Zapewnia to bardziej precyzyjną i opartą na rzeczywistości analizę.
Możesz również wykorzystać wymagania prawne jako wsparcie, aby upewnić się, że nie pominięto istotnych wymagań wpływających na ocenę ryzyka.
Noex daje możliwość wyboru podejścia, które najlepiej Ci odpowiada.
3. Oszacuj ryzyko
Po zidentyfikowaniu zagrożeń należy oszacować ryzyko.
Ryzyko zwykle składa się z:
Dotkliwość - jak poważna może być szkoda
Prawdopodobieństwo - jak duże jest prawdopodobieństwo jej wystąpienia
W wielu przypadkach wystarczy ustalić, że ryzyko może prowadzić do poważnej szkody - wtedy wymagane jest działanie.
Poważne ryzyka należy zawsze eliminować lub redukować.
4. Oceń ryzyko
Teraz decydujesz:
Czy ryzyko jest akceptowalne - czy też musi zostać zredukowane?
Nie powinna to być ocena subiektywna.
Należy oprzeć się na:
normach (EN, ISO, IEC)
praktyce branżowej
wytycznych technicznych
Ważne: to, co stanowi akceptowalne ryzyko, różni się w zależności od maszyny i obszaru zastosowania.
5. Wyeliminuj lub zredukuj ryzyka
Jeżeli ryzyko nie jest akceptowalne, należy podjąć działania.
Należy zawsze stosować następującą kolejność priorytetów:
A - Wyeliminuj ryzyko
Zmień konstrukcję tak, aby zagrożenie zniknęło.
Przykład:
usunąć ryzyko wciągnięcia lub zgniecenia
wyeliminować ostre krawędzie
B - Wprowadź zabezpieczenia techniczne
Jeżeli nie można wyeliminować ryzyka:
osłony
obudowy
funkcje bezpieczeństwa
kurtyny świetlne
systemy sterowania związane z bezpieczeństwem
C - Informuj o ryzykach resztkowych
Jako ostatni krok:
ostrzeżenia
instrukcje
wymagania dotyczące środków ochrony indywidualnej
Ważne: informacja nigdy nie zastępuje zabezpieczeń technicznych.
Noex pomaga Ci i porządkuje działania zgodnie z powyższą zasadą, tak abyś mógł przeprowadzić prawidłową ocenę ryzyka i sporządzić listę działań.
Ocena ryzyka w praktyce - gdzie najczęściej występują braki
Zbyt ogólna analiza
Zagrożenia opisuje się bez odniesienia do rzeczywistych sytuacji.
Pomija cykl życia
Pomija się zagrożenia występujące podczas konserwacji, czyszczenia, usuwania usterek, przemieszczania itd.
Skupienie na „typowych zagrożeniach”
Unikalne zagrożenia występujące w systemie nie są identyfikowane.
Brak powiązania z działaniami
Nie widać, w jaki sposób ryzyko i związane z nim działania są ze sobą powiązane.
Brak weryfikacji
Brakuje dowodów, że działania przyniosły oczekiwany efekt.
Maszyny zespolone - gdzie ryzyko wzrasta
Gdy kilka maszyn jest łączonych w jeden układ:
powstają nowe zagrożenia
zmieniają się istniejące zagrożenia
Zawsze wymagana jest nowa ocena ryzyka.
Należy skupić się na:
interfejsach między maszynami
układach sterowania
sekwencjach
zatrzymaniu awaryjnym
To właśnie tutaj najczęściej występują najpoważniejsze ryzyka.
Chcesz przeczytać więcej o tym, co obowiązuje w przypadku maszyn zespolonych? przeczytaj więcej tutaj
Powiązanie z dokumentacją techniczną
Ocena ryzyka powinna wykazywać:
jakie wymagania mają zastosowanie
jakie źródła zagrożeń zostały zidentyfikowane
jakie środki zostały wdrożone
jakie ryzyka pozostają
Stanowi ona kluczową część dokumentacji technicznej.
Chcesz przeczytać więcej o dokumentacji technicznej? zobacz nasz artykuł Dokumentacja techniczna zgodnie z dyrektywą maszynową - wymagania, zawartość i odpowiedzialność
Podsumowanie
Ocena ryzyka nie jest formalnością - stanowi fundament bezpiecznego projektowania.
Powinna:
być wykonywana na wczesnym etapie procesu
obejmować cały cykl życia
identyfikować rzeczywiste zagrożenia
prowadzić do konkretnych działań
być weryfikowana i dokumentowana
Chcesz uprościć ocenę ryzyka?
Wiele firm utknęło w:
ręcznych plikach Excel
nieustrukturyzowanych analizach
braku identyfikowalności
Z Noex możesz:
pracować w sposób jednolity i uporządkowany
mieć kontrolę nad całym procesem
powiązać ryzyko → działanie → wymaganie
budować dokumentację techniczną
Umów demo: https://noex.se/book-a-demo
Chcesz przeczytać więcej o tym, jak opłaca się bezpieczeństwo? przeczytaj nasz artykuł Bezpieczeństwo się opłaca
Chcesz przeczytać więcej o oznakowaniu CE? znajdziesz to w naszym artykule Oznakowanie CE maszyny - wymagania, proces i dokumentacja techniczna
