Machinerichtlijn 2006/42/EG

Wat is van toepassing, en wat wordt vervangen door de machineregelgeving?

De machineregelgeving 2006/42/EG is sinds 2009 de centrale EU-regelgeving die bepaalt hoe machines moeten worden geconstrueerd, beoordeeld en CE-gemarkeerd voordat ze op de markt worden gebracht. De richtlijn heeft de basis gelegd voor het huidige machineveiligheidswerk - maar wordt geleidelijk vervangen door de nieuwe Machineregeling (EU) 2023/1230.

Pedagogische uitleg - wat de richtlijn inhoudt

Wat is de machineregelgeving?

De machineregelgeving is een EU-wetgeving die de essentiële gezondheids- en veiligheidsvereisten (EHSR) vastlegt waaraan alle machines binnen de EU moeten voldoen.

Het geldt voor:

• Machines

• Veiligheidscomponenten

• Vervangbare uitrusting

• Hijsgereedschappen

• Kettingen, touwen, banden

• Deels voltooide machines

CE-markering - de basis van de richtlijn

De CE-markering is de verklaring van de fabrikant dat de machine voldoet aan alle toepasselijke richtlijnen. Om het CE-merk te verkrijgen, moet je:

1. Een risico-evaluatie uitvoeren volgens EN ISO 12100.

2. Zorg ervoor dat de machine voldoet aan de essentiële gezondheids- en veiligheidsvereisten (Bijlage I).

3. Een technisch dossier opstellen met documentatie.

4. Een EG-verklaring van overeenstemming opstellen.

5. Het product merken met het CE-symbool en de gegevens van de fabrikant.

Tip: Je kunt het CE-merkteken beschouwen als een "veiligheidsfingerafdruk" - maar dat is alleen het geval als je documentatie voldoet aan de vereisten en de machine daadwerkelijk voldoet aan de essentiële gezondheids- en veiligheidsvereisten.

Bijlage I - Het hart van de machineregelgeving

Bijlage I definieert waaraan een machine moet voldoen om als veilig te worden beschouwd. Het omvat onder andere:

• Mechanische risico's (verklemming, snijden, vallen)

• Elektrische risico's

• Geluid, trillingen, emissies

• Ergonomie en menselijke factoren

• Onderhoud en beschikbaarheid

Voorbeeld:

"Een machine, haar componenten en accessoires moeten zo stabiel zijn dat ze niet omvallen, vallen of ongecontroleerde bewegingen maken tijdens transport, montage, demontage en elke andere handeling die met de machine verband houdt." (Bijlage I, punt 1.3.1).

"Een besturingssysteem moet worden ontworpen en vervaardigd zodat risicovolle situaties niet kunnen ontstaan." (Bijlage I, punt 1.2.1).

Het verschil met de nieuwe Machineregeling (EU) 2023/1230

Kort gezegd: De machineregelgeving legde de basis - de machineregeling bouwt de toekomst.

Technische uitleg - machineregelgeving voor vakmensen

1. Definities en toepassingsgebied

De richtlijn is van toepassing volgens artikel 1:
a) Machines.
b) Vervangbare uitrusting.
c) Veiligheidscomponenten.
d) Hijsgereedschap.
e) Kettingen, kettingen, touwen en geweven banden.
f) Afneembare mechanische krachttransmissie-inrichtingen.
g) Deels voltooide machines.

Uitzonderingen: bepaalde laboratoriumuitrustingen, bepaalde voertuigen, militaire uitrustingen, speciale uitrustingen op marktplaatsen/attractieparken, enz.

Let op: deels voltooide machines moeten worden geleverd met een verklaring van ingebouwdheid (Bijlage II 1B), niet met CE-markering.

2. Beoordeling van overeenstemming (Bijlage VIII)

De fabrikant kan:

• interne controle (zelfevaluatie) uitvoeren, of

• een meldingsinstituut (Notified Body) inschakelen als de machine een beoordeling door derden vereist.

Voorbeeld: Persen, houtbewerkingsmachines en autoheftafels vereisen vaak een beoordeling door derden.

3. Technische productiedocumentatie (Bijlage VII)

Moet onder andere bevatten:

• Tekeningen en schema's

• Risico-evaluatie

• Testverslagen

• Handleiding

• EG-verklaring

• Lijst van toegepaste normen (EN ISO 12100, EN ISO 13849-1 enz.)

Noex-tip: digitaliseer alles. Een goed gestructureerd digitaal technisch dossier vergemakkelijkt de beoordeling - en voldoet al aan de eisen van 2023/1230.

4. Essentiële gezondheids- en veiligheidsvereisten (Bijlage I)

Voorbeelden van vereisten:

• 1.1.2 Principes voor de integratie van veiligheid

  Machines moeten worden ontworpen en vervaardigd zodat ze op de voorziene manier kunnen functioneren en worden gebruikt, ingesteld en onderhouden zonder risico voor personen, wanneer deze taken worden uitgevoerd onder de voorspelde omstandigheden en ook rekening houdend met redelijkerwijs te voorziene onjuiste gebruiken.

  
  

• 1.2.1 De veiligheid en betrouwbaarheid van een besturingssysteem

  Een besturingssysteem moet worden ontworpen en vervaardigd zodat risicovolle situaties niet kunnen ontstaan.

  
  

• 1.5.13 Uitlekken van risicovolle materialen en stoffen

  Een machine moet worden ontworpen en vervaardigd zodat risico's voor inademing, inslikken, contact met huid, ogen en slijmvliezen, evenals doordringen door de huid van risicovolle materialen en stoffen die door de machine worden geproduceerd kunnen worden vermeden.

Denkt zo: De richtlijn is functioneel georiënteerd - het zegt wat je moet bereiken, niet hoe. Daarom gebruikt men geharmoniseerde normen (EN ISO 12100, EN ISO 13849-1, EN ISO 62061 enz.) om aan te tonen dat aan de eisen is voldaan.

5. Hiaten en valkuilen bij de toepassing

   Veelgemaakte fouten:

   • Geen duidelijke afbakening tussen machines en subsysteem.

   • Risico-evaluatie mist een traceerbare koppeling naar de essentiële gezondheids- en veiligheidsvereisten (EHSR).

   • Handleidingen geschreven voor het publiek - niet voor gebruikers.

   • Oude CE-markeringen zonder traceerbaar technisch dossier.

Tip: Gebruik Noex's risicomodule om elk risico direct te koppelen aan de bijbehorende EHSR-punt.

Als je niet voldoet aan de machineregelgeving

Het volgende kan gebeuren:

• Marktcontrole kan de verkoop stopzetten

• De fabrikant is aansprakelijk voor ongevallen

• Importverbod in de hele EU

• Aansprakelijkheid bij een tekortschietende risico-evaluatie

• Ziekteverzuim & stillegging van productie

• Boete

Voorbeeld: In 2021 werden verschillende automatische poortsystemen teruggeroepen omdat het besturingssysteem niet voldeed aan EHSR 1.2.1 (ongewenste start).

FAQ Machineregelgeving 2006/42/EG

1. Wat is het doel van de machineregelgeving?
   Antwoord: Zorgen voor de veiligheid van alle machines binnen de EU, correct ontworpen en gemarkeerd voordat ze de markt betreden.

   
   

2. Is de machineregelgeving nog steeds van toepassing na 2027?
   Antwoord: Nee, het wordt vervangen door de Machineregeling (EU) 2023/1230. Maar CE-markeringen die voor de overgang zijn uitgevoerd, blijven geldig totdat de machine wordt gewijzigd.

   
   

3. Moet ik mijn technische documentatie bijwerken?
   Antwoord: Ja, als de machine wordt gewijzigd, verplaatst of wordt geïntegreerd in een nieuw systeem. Het is niet voldoende om oude documentatie te gebruiken.